۱. خطر انحراف به سمت شرک خفی
بزرگترین، لغزنده‌ترین و شاید پنهان‌ترین پرتگاهی که در مسیر استفاده از ابزارهای ماورائی وجود دارد، انحراف در موتور محرکه‌ی جهان‌بینی اسلامی، یعنی «توحید» است. خداوند در قرآن کریم بارها با قاطعیت اعلام کرده است که تمام قدرت‌ها و اثرگذاری‌ها در عالم هستی، تنها و تنها در دست اوست:
«أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا» (البقرة: ۱۶۵)
«بدانید که تمام قدرت، یکسره از آنِ خداست».
مشکل از جایی آغاز می‌شود که ما به جای نگاهِ ابزاری به دعایی که در جیب داریم، انگشتر عقیقی که در دست داریم یا حرزی که به بازو بسته‌ایم، به آن‌ها نگاه «استقلالی» پیدا کنیم. یعنی تهِ قلبمان احساس کنیم که این تکه سنگ یا این چند خط نوشته، «خودش» مستقلاً دارای قدرت است و می‌تواند مشکل ما را حل کند یا بلا را از ما دور سازد. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که ما بدون آنکه متوجه شویم، از توحید ناب فاصله گرفته و در باتلاق «شرک خفی» (شرک پنهان) فرو رفته‌ایم.
شرک همیشه این نیست که انسان بتی از چوب و سنگ بسازد و در برابرش سجده کند. در روایات ما، شرک پنهان به قدری ظریف و نامحسوس توصیف شده که تشخیص آن نیازمند قلبی بیدار است. پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در تشبیهی بی‌نظیر و تکان‌دهنده می‌فرمایند:
«إِنَّ الشِّرْكَ أَخْفَى فِي أُمَّتِي مِنْ دَبِيبِ النَّمْلِ عَلَى الصَّفَاةِ السَّوْدَاءِ فِي اللَّيْلَةِ الظَّلْمَاءِ» (بحار الأنوار، ج ۶۹، ص ۹۳).
«همانا شرک در میان امت من، پنهان‌تر از راه رفتن مورچه‌ای بر روی سنگی سیاه در شبی تاریک است».
تفاوتِ ظریف اما حیاتیِ میان سحر و جادوی شیطانی با ابزارهای الهی در همین مسئله‌ی «استقلال» نهفته است. در جادوگری، فرد تصور می‌کند که با یک سری کلمات و اوراد، می‌تواند قوانین عالم را مستقل از اراده‌ی خدا تغییر دهد؛ اما در نظام الهی، تمام ابزارها (چه مادی مثل داروی پزشک، و چه ماورائی مثل حرز و توسل) تنها و تنها «واسطه‌ی فیض» و «وسیله» هستند، نه منبع فیض. اگر دارویی شفا می‌دهد یا حرزی بلایی را دفع می‌کند، این اراده و اجازه خداوند است که در آن ابزار متجلی شده است.
وقتی شما انگشتر شرف‌الشمس در دست می‌کنید یا حرز امام جواد (علیه‌السلام) را به همراه دارید، اگر باور قلبی‌تان این باشد که «این حرز خودش مرا حفظ می‌کند»، این یک باور شرک‌آلود است. اما اگر باورتان این باشد که «خداوند مهربان به برکت کلام اولیائش و به عنوان یک قانون در عالم غیب، اراده کرده است تا از طریق این وسیله از من محافظت کند»، این عینِ توحید است. در نگاه توحیدی، ما همواره از خدا می‌خواهیم و به خدا پناه می‌بریم، اما از مسیرهایی (وسایلی) که خودش برای دریافت رحمتش قرار داده است استفاده می‌کنیم، چنانکه فرمود: «وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ» (المائدة: ۳۵). در این نگاه سالم، ابزارها هرگز جای خدا را نمی‌گیرند، بلکه پنجره‌هایی هستند که نورِ قدرت و مهربانی خدا از آن‌ها به زندگی ما می‌تابد.
