تعبیر خواب
تعبیر خواب
علم «تعبیر خواب» یا «تأویل احادیث»، ریشه در متون دینی دارد و خداوند متعال این علم را به عنوان یک موهبت ویژه به برخی از پیامبران خود نظیر حضرت یوسف (علیه‌السلام) عطا فرموده است: «وَكَذَٰلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ» (يوسف: ).
اما ورود به عرصه تعبیر خواب قواعد و ظرافت‌های بسیار دقیقی دارد که بی‌توجهی به آن‌ها می‌تواند انسان را به گمراهی، اضطراب و تصمیمات اشتباه بکشاند.
۱. قواعد تعبیر خواب و پیچیدگی‌های آن
تعبیر خواب یک علم ریاضی یا تجربیِ ثابت نیست که بتوان برای هر نماد، یک معنای قطعی و همیشگی در نظر گرفت. خوابِ هر فرد، تابعی از شرایط روحی، جسمی، زمان خواب، پیشینه زندگی، شغل و حتی طبع و مزاج اوست.
علاوه بر این، همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، هر خوابی اصلاً تعبیر ندارد. بخش عمده‌ای از خواب‌های ما ناشی از درگیری‌های ذهنی روزمره (حدیث نفس) یا القائات شیطانی برای ایجاد حزن و اندوه است. تنها خواب‌های «صادقه» نیازمند تعبیر هستند و تشخیص اینکه آیا یک خواب اصلاً صادقه است یا خیر، اولین و سخت‌ترین قدم در قواعد تعبیر است. بلکه بالاتر اینکه گاهی بخشی از خواب صادقه و بخشی دخالت نفس ماست لذا تفکیک اینکه کدام صحیح و کدام غلط است بسیار سخت می باشد.
۲. تعبیر خواب، کار هر کسی نیست
با توجه به پیچیدگی‌های ذکر شده، روشن است که تعبیر خواب یک تخصص الهی و معنوی است، نه یک مهارت اکتسابیِ سطحی. کسی که خواب را تعبیر می‌کند، علاوه بر تسلط بر نمادها و آیات و روایات، باید از صفا و نورانیت باطن برخوردار باشد تا بتواند با الهام الهی، حقیقت را از میان نمادهای درهم‌تنیده استخراج کند.
بزرگان دین بارها هشدار داده‌اند که خواب خود را برای هر کسی بازگو نکنید. بازگو کردن خواب برای افراد ناآگاه، نه‌تنها گرهی از کار باز نمی‌کند، بلکه ممکن است با یک تعبیر غلط و منفی، اثرات روانی مخربی بر زندگی فرد بگذارد؛ چرا که در برخی روایات اشاره شده است که خواب ممکن است بر اساس همان تعبیر اولیه‌ای که می‌شود، محقق گردد.
۳. بی‌اعتباری تعبیر خواب‌های اینترنتی و بازاری
امروزه با جستجویی ساده در اینترنت یا مراجعه به کتاب‌فروشی‌ها، با حجم انبوهی از سایت‌ها، نرم‌افزارها و کتاب‌های تعبیر خواب مواجه می‌شویم که به نام بزرگانی چون امام صادق (علیه‌السلام)، دانیال نبی (علیه‌السلام)، حضرت یوسف (علیه‌السلام) و ابن سیرین منتشر شده‌اند.
حقیقت علمی و تاریخی این است که اکثر قریب به اتفاق این محتواها فاقد سندیت و اعتبار هستند.
جستجوی یک کلمه (مثلاً “مار” یا “سیب”) در موتورهای جستجو و خواندن یک خط تعبیر کلیشه‌ای، کاری کاملاً اشتباه و غیرعقلانی است. این نرم‌افزارها و سایت‌ها نمی‌دانند شما چه کسی هستید، چه دغدغه‌ای دارید، در چه حالی خواب دیده‌اید و طهارت روح شما در چه حدی است. تکیه بر این منابع، غالباً موجب ایجاد ترس‌های واهی یا امیدهای کاذب می‌شود.
۴. راهکار درست: رجوع به اهل تقوا و بصیرت
حال اگر خوابی دیدیم که ذهنمان را به شدت درگیر کرد و احساس کردیم پیام خاصی در آن نهفته است، چه باید بکنیم؟
راهکار اصولی این است که به جای مراجعه به سایت‌ها و کتاب‌های نامعتبر، به عالمان دین، انسان‌های باتقوا، صاحب‌نفس و مطمئن رجوع کنیم؛ کسانی که با نور تقوا و آشنایی با معارف اهل‌بیت (علیهم‌السلام) می‌توانند راهنمایان خوبی باشند.
اگر به چنین شخصیتی دسترسی نداشتیم، بهترین کار عمل به دستورات جامع دین در مواجهه با خواب‌هاست:
- اگر خواب خوبی دیدید، خدا را شکر کنید و امیدوار باشید.
- اگر خواب پریشان و بدی دیدید، هرگز آن را برای کسی تعریف نکنید، به خداوند پناه ببرید، صدقه بدهید و به این روایت عمل کنید:
«وَ إِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ مَا يَكْرَهُ فَلْيَقُمْ وَ لْيَتْفُلْ وَ لاَ يُحَدِّثْ بِهِ اَلنَّاسَ… وَ إِنْ رَأَى شَيْئاً يَكْرَهُهُ فَلاَ يَقُصَّهُ عَلَى أَحَدٍ وَ لْيَقُمْ يُصَلِّي» (بحار الأنوار، ج ، ص )
(هرگاه یکی از شما خواب ناخوشایندی دید، برخیزد و تف کند و آن را برای مردم بازگو نکند… و اگر چیز ناخوشایندی دید، به کسی نگوید و برخیزد نماز بخواند.)
در نهایت، باید بدانیم که مسیر زندگی و سرنوشت ما با اعمال، اراده و تقوای ما در زمان بیداری رقم می‌خورد، نه با خواب‌هایی که در تاریکی شب می‌بینیم. صدقه دادن، توکل بر خدا و انجام وظایف شرعی و اخلاقی، قوی‌ترین سپر در برابر هرگونه پیشامد ناگوار است.