بخش سوم: دستورالعمل‌های عمومی
تصور کنید برای محافظت از یک ساختمان بسیار ارزشمند، بهترین سیستم امنیتی جهان را استخدام می‌کنید. این سیستم شامل دوربین‌های مداربسته، حصارهای الکتریکی، نگهبانان آموزش‌دیده و رمزهای عبور پیچیده است. زندگی معنوی انسان نیز یک گنجینه گران‌بهاست که همواره در معرض تهدید «دزدان پنهان» (شیاطین جن و انس، امواج منفی و انرژی‌های مخرب) قرار دارد.
شارع مقدس (خداوند و اهل‌بیت علیهم‌السلام) که آگاه به تمام این خطرات پنهان است، یک «پروتکل امنیتی کامل و جامع» برای مؤمنان طراحی کرده است. این پروتکل، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های پیچیده و طاقت‌فرسا نیست، بلکه شامل اعمالی ساده، روزمره و در دسترس است که اگر به صورت یک «سبک زندگی» درآیند، وجود انسان را به یک دژ نفوذناپذیر در برابر هرگونه شرّ ماورائی تبدیل می‌کنند. در ادامه به مهم‌ترین اجزای این زرادخانه معنوی اشاره می‌کنیم:
۱. حرز کبیر امام جواد (ع)
اگر تمام دستورالعمل‌های حفاظتی را به یک ارتش تشبیه کنیم، حرز کبیر امام جواد (علیه‌السلام) به منزله «زره کامل و لباس رزم فرمانده» است. این حرز که توسط خود امام معصوم (ع) و با استناد به آیات قرآن و اسماء الهی تدوین شده، یک سپر دفاعی جامع در برابر انواع خطرات است: از سحر و جادو و چشم‌زخم گرفته تا شرّ شیاطین، دشمنان، حوادث ناگوار و بیماری‌ها. داستان پیدایش این حرز که مأمون عباسی به واسطه اثرات شگفت‌انگیز آن بر روی بازوی امام جواد (ع) در شگفت مانده بود(آسیب ندیدن حضرت از ضربات شمشیر) و فتوحات عجیبی که مأمون به واسطه این حرز به دست آورد، خود گویای قدرت ماورائی آن است. به همراه داشتن این حرز (با رعایت آداب خاص آن) یکی از قوی‌ترین توصیه‌های بزرگان دین برای حفاظت دائمی است.
یکی از نکات کلیدی در مورد این حرز، آداب و روش همراه داشتن آن است. حرز کبیر بر روی پوست آهو نوشته شده، در یک محفظه نقره‌ای که دعای مخصوصی بر آن حک شده قرار می‌گیرد و سپس به بازوی راست بسته می‌شود. این جزئیات، بخشی از فرآیند فعال‌سازی این سپر معنوی است و نشان می‌دهد که در عالم ماوراء، «چگونگی» انجام یک عمل به اندازه «خودِ» آن عمل اهمیت دارد.
در نهایت، حرز امام جواد (علیه‌السلام) یک ابزار پیشگیرانه و یک بیمه کامل معنوی است. همراه داشتن آن، مانند قرار گرفتن در یک دژ مستحکم الهی است که امواج منفی، چشم‌زخم‌ها، نیت‌های پلید و آسیب‌های ماورائی قبل از رسیدن به انسان، در هم می‌شکنند و دفع می‌شوند. این حرز، تجلی عملی این باور است که مؤمن در این عالم پرآشوب، تنها و بی‌دفاع رها نشده و اولیای خدا، امن‌ترین و مؤثرترین راه‌های اتصال به منبع لایزال قدرت الهی را به او نشان داده‌اند.
۲. معوذتین و آیةالکرسی
در میان آیات و سوره‌های قرآن کریم، برخی از آن‌ها مأموریت ویژه‌ای برای پاکسازی و ایجاد حصار امنیتی به دور روح و روان انسان دارند. سوره‌های فلق و ناس (معوذتین) دقیقاً با همین هدف نازل شده‌اند؛ دو سوره‌ای که پادزهر قطعی و مستقیم برای دفع هرگونه شرور، سحر، حسادت و انرژی‌های تاریک محسوب می‌شوند. خواندن مداوم این دو سوره، فرکانس وجودی انسان را چنان بالا می‌برد که هیچ ارتعاش پایینی اعم از چشم‌زخم یا نفوذ شیاطین نمی‌تواند در آن خللی ایجاد کند. پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در اهمیت بی‌نظیر این دو سوره می‌فرمایند: «مَا تَعَوَّذَ الْمُتَعَوِّذُونَ بِمِثْلِهِمَا» (پناه‌جویان به چیزی همانند این دو سوره پناه نبرده‌اند) (بحار الأنوار , جلد۸۹ , صفحه۳۶۰).
در کنار معوذتین، «آیةالکرسی» قله‌ی حفاظت قرآنی است. این آیه شریفه که تجلی کامل توحید و احاطه قیومیت خداوند بر تمام عوالم است، همچون یک سپر آتشین در برابر موجودات ماورائی شرور عمل می‌کند. تلاوت آیةالکرسی، به ویژه در صبح و شام و پیش از خواب، دیواری از نور به دور فرد، خانواده و دارایی‌های او می‌کشد. امام صادق (علیه‌السلام) درباره قدرت عظیم این آیه می‌فرمایند: «مَنْ قَرَأَ آيَةَ الْكُرْسِيِّ مَرَّةً صَرَفَ اللَّهُ عَنْهُ أَلْفَ مَكْرُوهٍ مِنْ مَكَارِهِ الدُّنْيَا وَ أَلْفَ مَكْرُوهٍ مِنْ مَكَارِهِ الْآخِرَةِ» (هر کس یک بار آیةالکرسی را بخواند، خداوند هزار ناگواری از ناگواری‌های دنیا و هزار ناگواری از ناگواری‌های آخرت را از او دور می‌کند) (الأمالي للصدوق، ص ۱۷۶).
۳. صدقه
در مواجهه با آسیب‌های ماورائی و اتفاقات ناگوار، یکی از قدرتمندترین ابزارهایی که شارع مقدس در اختیار ما قرار داده است، مفهوم شگفت‌انگیز «صدقه» است. حتماً اهل صدقه باشید؛ چرا که صدقه صرفاً یک کمک مالی ساده نیست، بلکه یک تراکنش قدرتمند در عالم معناست که می‌تواند معادلات و مقدرات را تغییر دهد. صدقه دادن، انرژی‌های منفی، چشم‌زخم‌ها و بلاهای سرگردانی که به سوی انسان در حرکتند را در مسیر خود منحرف کرده و از بین می‌برد.
گره‌گشایی از کار دیگران و انفاق، نوعی سپر پولادین و دافع قوی در برابر شرور مادی و غیرمادی ایجاد می‌کند. زمانی که شما از مال خود می‌گذرید، در واقع ظرف وجودی خود را برای دریافت رحمت و امنیت الهی وسعت می‌بخشید. امام صادق (علیه‌السلام) با بیانی صریح و قاطع درباره این خاصیت بی‌نظیر می‌فرمایند: «الصَّدَقَةُ تَدْفَعُ سَبْعِينَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ» (صدقه هفتاد نوع از انواع بلاها را دفع می‌کند) (الكافي، ج ۴، ص ۳). بنابراین، صدقه دادنِ روزانه، حتی به مقدار بسیار کم، باید به عنوان یک دستورالعمل حفاظتی قطعی در سبک زندگی ما گنجانده شود.
۴. صلوات و استغفار
آسیب‌های ماورائی و شیاطین، معمولاً از طریق روزنه‌هایی که گناهان در هاله و روح ما ایجاد می‌کنند، راه نفوذ می‌یابند. گناه، بوی نامطبوعی در عالم معنا دارد که موجودات شرور را به سمت خود جذب می‌کند. در اینجا «استغفار» نقش پاک‌کننده و ترمیم‌کننده‌ی این روزنه‌ها را ایفا می‌کند. استغفار مداوم، آلودگی‌های روحی را شسته و انسان را در حصار امن الهی قرار می‌دهد؛ همان‌گونه که امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) به زیبایی می‌فرمایند: «تَعَطَّرُوا بِالاسْتِغْفَارِ لَا تَفْضَحْكُمْ رَوَائِحُ الذُّنُوبِ» (با استغفار خود را معطر کنید تا بوی بد گناهان شما را رسوا نسازد) (أمالي الطوسي، ص ۳۷۲).
از سوی دیگر، «صلوات» بر محمد و آل محمد (صلوات‌الله‌علیهم‌اجمعین)، بالاترین کُد اتصال به منبع بی‌کران نور و رحمت الهی است. مداومت بر ذکر صلوات، روح را به بالاترین سطح ممکن ارتقا می‌دهد و فضای ذهن و قلب را چنان نورانی می‌کند که هیچ تاریکی و سحری یارای مقاومت در برابر آن را ندارد. پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) درباره این نیروی عظیم فرمودند: «أَكْثِرُوا الصَّلَاةَ عَلَيَّ فَإِنَّ الصَّلَاةَ عَلَيَّ نُورٌ فِي الْقَبْرِ وَ نُورٌ عَلَى الصِّرَاطِ وَ نُورٌ فِي الْجَنَّةِ» (بر من بسیار صلوات بفرستید، چرا که صلوات بر من، نوری در قبر، نوری بر پل صراط، و نوری در بهشت است) (بحار الأنوار، ج ۷۹، ص ۶۴). ترکیب این دو ذکر (پاکسازی با استغفار و نورانیت با صلوات)، قلعه‌ای نفوذناپذیر برای انسان می‌سازد.
۵. پنج عمل طلایی
برای داشتن یک زندگی امن در برابر آسیب‌های ماورائی و ارتقای سطح نورانیت روح، پنج عمل کلیدی وجود دارد که همچون یک سیستم دفاعی همه‌جانبه عمل می‌کنند. مداومت بر این پنج دستورالعمل، هاله‌ی انرژی انسان را به قدری قدرتمند می‌کند که هیچ تاریکی و سحری توان نفوذ به آن را نخواهد داشت:
۱. نماز اول وقت
نماز در اول وقت، دقیقاً قرار گرفتن در لحظه طلایی و مدار نزول رحمت الهی است. وقتی انسان بدون تأخیر به ندای اذان لبیک می‌گوید، انوار بکر و دست‌نخورده‌ی عالم ملکوت را دریافت می‌کند. نماز اول وقت همچون ستونی از نور، فرد را مستقیم به آسمان متصل کرده و از تسلط شیاطین و انرژی‌های سنگین در امان می‌دارد.
امام صادق (علیه‌السلام) درباره چهره‌ی نورانی چنین نمازی در عالم غیب می‌فرمایند: «إِذَا صَلَّى الْعَبْدُ الصَّلَاةَ فِي وَقْتِهَا وَ حَافَظَ عَلَيْهَا ارْتَفَعَتْ بَيْضَاءَ مُنَقَّاةً تَقُولُ حَفِظْتَنِي حَفِظَكَ اللَّهُ» (هنگامی که بنده نماز را در وقت خود بخواند و بر آن محافظت کند، آن نماز به صورت سپید و درخشان بالا می‌رود و می‌گوید: مرا حفظ کردی، خدا تو را حفظ کند) (الكافي، ج ۳، ص ۲۶۶).
۲. نماز شب
سکوت و تاریکی شب، بهترین زمان برای شارژ روحی و دریافت فیوضات خاص است. برخاستن در نیمه‌شب و اقامه نماز شب، در شرایطی که دیگران در خواب غفلت‌اند، چنان انرژی و هیبتی به روح مؤمن می‌بخشد که در طول روز، هیچ انرژی منفی و نگاه شوری نمی‌تواند او را زمین‌گیر کند. این عمل، علاوه بر گشایش‌های مادی، قدرت درونی را به شدت بالا می‌برد.
امام صادق (علیه‌السلام) از آثار شگفت‌انگیز این عمل چنین یاد می‌کنند: «صَلَاةُ اللَّيْلِ تُحَسِّنُ الْوَجْهَ وَ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُطَيِّبُ الرِّيحَ وَ تَدِرُّ الرِّزْقَ وَ تَقْضِي الدَّيْنَ وَ تَذْهَبُ بِالْهَمِّ وَ تَجْلُو الْبَصَرَ» (نماز شب چهره را زیبا، اخلاق را نیکو و بوی بدن را خوش می‌سازد، روزی را فراوان، بدهی را ادا، اندوه را برطرف و چشم را جلا می‌دهد) (ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص ۴۱).
۳. دائم‌الوضو بودن
وضو صرفاً یک شست‌وشوی فیزیکی برای انجام عبادات نیست. کسی که دائم‌الوضو است، در واقع دائماً در یک حصار نورانی قرار دارد که نجاسات باطنی و موجودات شرور امکان نزدیک شدن به او را پیدا نمی‌کنند. تجدید وضو در صورت باطل شدن، به معنای شارژ مجدد این سپر است و اگر باطل نشده باشد نور بروی نور است.
پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در بیانی زیبا این حالت را منشأ نور مضاعف دانسته و می‌فرمایند: «الْوُضُوءُ عَلَى الْوُضُوءِ نُورٌ عَلَى نُورٍ» (وضو گرفتن بر روی وضوی قبلی، نوری بر روی نور است) (من لا يحضره الفقيه، ج ۱، ص ۴۱)
و همچنین فرموده‌اند: «الطَّاهِرُ النَّائِمُ كَالصَّائِمِ الْقَائِمِ» (کسی که با طهارت و وضو می‌خوابد، مانند کسی است که روزه‌دار و شب‌زنده‌دار است) (من لا يحضره الفقيه، ج ۱، ص ۴۶).
۴. قرائت روزانه قرآن
تلاوت مستمر کلمات خداوند، قوی‌ترین فرکانس صوتی در عالم هستی را در فضای خانه و ذهن انسان ساطع می‌کند. امواج نورانی آیات قرآن، تمام گره‌های کور، طلسمات، و انرژی‌های راکد محیط را خنثی و متلاشی می‌کنند. خواندن روزانه حداقل یک صفحه(بلکه بهتر است پنجاه آیه) از قرآن، فضای خانه را برای شیاطین غیرقابل تحمل و برای فرشتگان، دعوت‌کننده می‌سازد.
امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «الْبَيْتُ الَّذِي يُقْرَأُ فِيهِ الْقُرْآنُ وَ يُذْكَرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ تَكْثُرُ بَرَكَتُهُ وَ تَحْضُرُهُ الْمَلَائِكَةُ وَ تَهْجُرُهُ الشَّيَاطِينُ وَ يُضِيءُ لِأَهْلِ السَّمَاءِ كَمَا تُضِيءُ الْكَوَاكِبُ الدُّرِّيَّةُ لِأَهْلِ الْأَرْضِ» (خانه‌ای که در آن قرآن خوانده شود و ذکر خدای عزوجل در آن بشود، برکتش بسیار می‌گردد، فرشتگان در آن حاضر می‌شوند، شیاطین از آن دور می‌گردند و برای اهل آسمان می‌درخشد همان‌طور که ستاره‌های درخشان برای اهل زمین می‌درخشند) (الكافي، ج ۲، ص ۶۱۰).
۵. رفتن به قبرستان
یکی از مهم‌ترین دلایل نفوذ انرژی‌های تاریک به انسان، وابستگی شدید به مادیات و توهم ماندگاری در دنیاست. رفتن به قبرستان و تأمل در سرانجام انسان‌ها، حباب توهمات دنیوی را می‌ترکاند و تکبر و نفسانیاتی که جاذب شیاطین هستند را مهار می‌کند. این عمل، روح را سبک کرده و اتصال فرد را با حقیقت هستی تنظیم مجدد می‌کند؛ ضمن آنکه مردگان نیز از این دیدار بهره‌مند شده و برای زائر دعا می‌کنند. امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) در این باره می‌فرمایند: «زُورُوا مَوْتَاكُمْ فَإِنَّهُمْ يَفْرَحُونَ بِزِيَارَتِكُمْ» (اموات خود را زیارت کنید، چرا که آنان از زیارت شما خوشحال می‌شوند) (الكافي، ج ۳، ص ۲۲۸).
توصیه می شود ترجیحا هفته ای یک بار به قبرستان بروید و به تفکر بپردازید؛ البته رفتن به قبرستان در غروب یا شب توصیه نمی شود.
