محافظت و درمان
محافظت و درمان
در متون روایی و آموزه‌های اسلامی، برای محافظت از انسان در برابر آسیب‌های ماورایی، شیاطین و اجنه، دستورالعمل‌های متعددی بیان شده است. در ادامه، این دستورات بر اساس روایات معصومین (علیهم‌السلام) و توصیه‌های مجرب علما، به‌ویژه دستورالعمل‌های حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (ره)، در دو بخش «عمومی» و «اختصاصی» تقدیم می‌شود.
بخش اول: نسخه عمومی
۱. حرز امام جواد (علیه‌السلام)
حرز امام جواد (ع) قدرتمندترین و مشهورترین دعای محافظتی در میان شیعیان است. در بخشی از متن حرز کبیر ایشان که مستقیماً به دفع اجنه اشاره دارد می‌خوانیم: «…وَ أُعِيذُ صَاحِبَ كِتَابِي هَذَا… مِنْ شَرِّ كُلِّ طَارِقٍ يَعْتَرِقُ… وَ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ الشَّيَاطِينِ وَ الْغِيلَانِ…» (مهج الدعوات و منهج العنايات، ص۳۹). ترجمه: «…و پناه می‌دهم صاحب این نوشته را… از شر هر کوبنده‌ای که شب‌هنگام درآید… و از شر جنیان، آدمیان، شیاطین و غول‌ها (نوعی از اجنه)…».
به همراه داشتن این حرز حصاری فولادین در برابر چشم‌زخم، طلسم و آزار جنیان ایجاد می‌کند. آیت‌الله بهجت (ره) نیز اکیداً توصیه می‌فرمودند: «حرز امام جواد علیه‌السلام همیشه همراه خود داشته باشید؛ این حرز بر پوست آهو نوشته می‌شود و بهتر است به بازوی دست راست بسته شود» (سایت رسمی حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت ره).
۲. تلاوت و نصب آیة الکرسی
آیة الکرسی قله قرآن و سپری نفوذناپذیر است. پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «إِنَّ لِكُلِّ شَيْءٍ ذِرْوَةً وَ ذِرْوَةُ الْقُرْآنِ آيَةُ الْكُرْسِيِّ، مَنْ قَرَأَهَا فِي بَيْتِهِ لَمْ يَدْخُلْهُ الشَّيْطَانُ» (مستدرک الوسائل، ج۴، ص۳۳۷). ترجمه: «برای هر چیزی قله‌ای است و قله قرآن آیة الکرسی است؛ هر کس آن را در خانه‌اش بخواند، شیطان وارد آن خانه نمی‌شود».
آیت‌الله بهجت (ره) علاوه بر تأکید بر خواندن فراوان این آیات (آیات ۲۵۵ تا ۲۵۷ سوره بقره)، می‌فرمودند: «آیت‌الکرسی را فراوان بخوانید و آن را نوشته و در خانه نصب کنید»؛ مراد ایشان قرار دادن متن آن در اتاق‌های مختلف منزل بود که برای دفع سحر و ایمنی از چشم‌زخم بسیار مؤثر است (سایت رسمی حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت ره).
۳. پناه بردن به معوذتین و چهار قل
سوره‌های فلق و ناس سلاح‌های قرآنی برای باز کردن گره‌های سحر هستند. امام صادق (ع) می‌فرمایند: «إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص مَرِضَ مَرَضاً شَدِيداً… فَعَوَّذَهُ بِالْمُعَوِّذَتَيْنِ» (طب الائمه، ص۱۱۴). ترجمه: «پیامبر خدا (ص) بیمار شدند… پس جبرئیل ایشان را با معوذتین تعویذ کرد [و شفا یافتند]».
آیت‌الله بهجت (ره) توصیه می‌کردند: «معوذتین (سوره‌های فلق و ناس) را بخوانید و تکرار نمائید، خصوصاً زمانی که وجود اجنه را بیشتر در اطراف خود احساس می‌کنید» و همچنین تأکید داشتند «چهار قل (سوره‌های کافرون، توحید، فلق و ناس) را بخوانید و تکرار نمائید خصوصاً در وقت خواب» (سایت رسمی حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت ره).
۴. تلاوت روزانه قرآن و همراه داشتن آن
قرآن منبع نور و نابودکننده تاریکی است. آیت‌الله بهجت (ره) در این زمینه دو دستور کاربردی داشتند: اول اینکه «قرآن کوچکی همیشه همراه خود داشته باشید (با رعایت احترام در مکان‌هایی مانند دستشویی)»؛ و دوم اینکه «روزی حداقل ۵۰ آیه از قرآن کریم را با صدای نسبتاً بلند بخوانید، خصوصاً در مکان‌هایی که وجود اجنه و شیاطین بیشتر احساس می‌شود» (سایت رسمی حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت ره).
۵. پرداخت صدقه به شیوه مؤثر
صدقه دادن قانون معنوی دفع بلاست. امام باقر (ع) می‌فرمایند: «الصَّدَقَةُ تَدْفَعُ سَبْعِينَ بَلِيَّةً مِنْ بَلَايَا الدُّنْيَا…» (الكافي، ج۴، ص۳). ترجمه: «صدقه، هفتاد بلا از بلاهای دنیا را دفع می‌کند».
آیت‌الله بهجت (ره) برای رهایی از آزار جن و دفع بلایا توصیه می‌کردند: «صدقه به افراد متعددی داده شود، هرچند مقداری که به هر فرد داده می‌شود، کم باشد» (سایت رسمی حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت ره).
۶. همراه داشتن تربت سیدالشهداء (علیه‌السلام)
خاک مزار امام حسین (ع) دارای آثار تکوینی شگرفی است. آیت‌الله بهجت (ره) می‌فرمودند: «مقدار کمی (به اندازه یک دانه تسبیح) از تربت حضرت سیدالشهدا علیه‌السلام را به نیت دفع بلا و آزار شیاطین و اجنه، همیشه همراه خود داشته باشید» (سایت رسمی حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت ره).
۷. اهل ذکر و دعا بودن
ارتباط شبانه با خداوند و مداومت بر ذکر، محیط زندگی را از نحوست پاک می‌کند. آیت‌الله بهجت (ره) با ذکر یک الگو می‌فرمودند: «به مرحوم سید محمدباقر شفتی گفتند خانه‌ای که به شما داده‌اند منحوس و محل سکونت جن است… ایشان فرمود: نحوستش را با “دعای شب” از بین می‌برم. تا جایی که مردم برای تبرک، عقدهای ازدواج را در آن خانه برگزار می‌کردند» (سایت رسمی حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت ره).
بخش دوم: نسخه اختصاصی دفع اجنه
۱. حرز ابی دجانه
حرز ابی‌دجانه مشهورترین و معتبرترین تعویذ اسلامی در حوزه دفع آزار و اذیت جنیان و پاکسازی محیط زندگی از حضور موجودات ماورائی موذی است. بر اساس روایات، این حرز در واقع نامه‌ای مکتوب است که پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله) در پاسخ به شکایت یکی از صحابه خود به نام «ابودجانه» ـ مبنی بر احساس حضور و ایجاد مزاحمت شبانه جنیان در خانه‌اش ـ انشا فرمودند. این نامه به عنوان یک فرمان و هشدار قاطع از سوی مقام شامخ رسالت به نیروهای نامرئی صادر شده است تا حریم زندگی مؤمنین از تجاوز و دست‌اندازی شیاطین و اجنه مصون بماند.
متن این حرز مبارک، با خطاب قرار دادن مستقیم جنیان ساکن یا رهگذر، آن‌ها را از ایجاد هرگونه رعب و مزاحمت برحذر می‌دارد.
در متن اصلی این روایت چنین آمده است: «بِسْمِ اللَّهِ… هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ رَبِّ الْعَالَمِينَ إِلَى مَنْ طَرَقَ الدَّارَ مِنَ الْعُمَّارِ وَ الزُّوَّارِ…» (بحار الأنوار، ج۹۱، ص۲۲۱) ترجمه: «…این نامه‌ای است از محمد، فرستاده پروردگار جهانیان، به هر کس از ساکنان و دیدارکنندگان [جنیان] که شب‌هنگام به خانه می‌آیند…». لحن قاطع این حرز، نشان‌دهنده اقتدار ولایی و تکوینی پیامبر اعظم (ص) بر تمامی عوالم و موجودات، اعم از انس و جن است که به‌واسطه آن، موجودات موذی موظف به ترک حریم مؤمن می‌شوند.
نوشتن این حرز با رعایت آداب شرعی و قرار دادن آن در منزل، به عنوان معتبرترین و مجرب‌ترین نسخه اسلامی برای فراری دادن اجنه موذی عمل می‌کند و همچون یک سپر دفاعی مستحکم، آرامش و امنیت روانی را به فضای فیزیکی و معنوی خانه بازمي‌گرداند.
2. انگشتر حدید صینی
امام صادق علیه السلام می فرمایند:
«…الْحَدِيدِ الصِّينِيِّ، وَ مَا أُحِبُّ التَّخَتُّمَ بِهِ، وَ لَا أَكْرَهُ لُبْسَهُ عِنْدَ لِقَاءِ أَهْلِ الشَّرِّ لِيُطْفِئَ شَرَّهُمْ، وَ أُحِبُّ اتِّخَاذَهُ فَإِنَّهُ يُشَرِّدُ الْمَرَدَةَ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ» (وسائل الشيعة، ج۱۴، ص۴۰۳)
ترجمه: «… و حدید صینی ؛ من چندان دوست ندارم همیشه آن را به انگشت کنم، ولی پوشیدن آن را هنگام روبه‌رو شدن با اهل شرّ ناپسند نمی‌دانم تا شرّ آنان را خاموش کند، و داشتن آن را دوست دارم؛ زیرا سرکشان از جن و انسان را پراکنده و دور می‌کند.»
بر اساس این روایت، حدید صینی به‌عنوان نگینی معرفی شده که می‌تواند در برابر شرّ موجودات سرکش، چه از انسان و چه از جن، نقش بازدارنده داشته باشد. تعبیر «يُشَرِّدُ الْمَرَدَةَ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ» نشان می‌دهد که برای آن خاصیتی در دفع و پراکنده کردن جنیان سرکش ذکر شده است؛ ازاین‌رو در برخی منابع روایی توصیه شده که در موقعیت‌هایی که انسان احتمال مواجهه با شرّ و آزار موجودات ناپیدا یا افراد شرور را می‌دهد، از نگین حدید صینی استفاده کند تا به‌عنوان وسیله‌ای برای دفع شر و ایجاد نوعی حفاظت معنوی به کار رود.
3. بلند گفتن اذان در منزل
طنین اذان اثری ایجاد می‌کند که اجنه تاب تحمل آن را ندارند. امام صادق (ع) می‌فرمایند: «إِذَا تَغَوَّلَتْ لَكُمُ الْغِيلَانُ فَأَذِّنُوا بِأَذَانِ الصَّلَاةِ» (بحار الأنوار، ج۶۰، ص۷۶). ترجمه: «هرگاه غول‌ها (جنیان موذی) برای شما ظاهر شدند، اذان نماز را بلند بگویید».
در همین راستا، آیت‌الله بهجت (ره) نیز برای پاکسازی محیط تأکید می‌فرمودند: «در مواقع اذان با صدای نسبتاً بلند اذان بگویید» (سایت رسمی حفظ و نشر آثار آیت الله بهجت ره).
4. نگهداری کبوتر یا خروس در خانه
حضور این حیوانات توجه اجنه را به خود جلب کرده و سپر بلای اهل خانه می‌شود. امام صادق (ع) می‌فرمایند: «لَيْسَ مِنْ بَيْتٍ فِيهِ حَمَامٌ إِلَّا لَمْ يُصِبْ أَهْلَ ذَلِكَ الْبَيْتِ آفَةٌ مِنَ الْجِنِّ…» (الكافي، ج۶، ص۵۴۶). ترجمه: «هیچ خانه‌ای نیست که در آن کبوتر باشد، مگر آنکه آفت و آسیبی از سوی جنیان به اهل آن خانه نمی‌رسد».
5. دود کردن اسپند (اسفند)
دود این گیاهان انرژی‌های منفی و سنگین را از بین می‌برد. امام صادق (ع) درباره اسپند می‌فرمایند: «فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَتَنَكَّبُ عَنْ سَبْعِينَ دَاراً دُونَ الدَّارِ الَّتِي هُوَ فِيهَا» (مكارم الأخلاق، ص۱۸۶). ترجمه: «همانا شیطان از هفتاد خانه پیرامون خانه‌ای که در آن اسپند است، دوری می‌کند». دود کردن اسپند برای جنیان شرور بسیار آزاردهنده بوده و محیط را پاکسازی می‌کند.